على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1671
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بىآنكه ويرا رها كرده باشند . رغل ( roql ) ا . ع . نوعى از علف شور و سلمه . ج : ازغال . رغلاء ( raql ' ) ص . ع . ناقة رغلاء : ماده شترى كه پارهاى از گوش وى بريده آونگان گذاشته باشند . رغلة ( raqlat ) ا . ع . ستور ريزه مانند بره و بزغاله . رغلة ( raqlat ) م . ع . رغل رغلا و رغلة . مر . رغل . رغلة ( roqlat ) ا . ع . غلاف سر نره . رغم ( raqm ) ا . ع . سختى . و ناپسندى . و خاكآلودگى . و خاك . و خواى . و پوست . و فعلت ذلك على رغمه : اين كار را بر خلاف ميل او كردم . رغم ( raqm ) و ( roqm ) ا . ع . فعلته على رغم انفه او على رغم انفه : بر خلاف ميل او كردم . رغم ( raqm ) و ( reqm ) و ( roqm ) م . ع . رغمه رغما و رغما و رغما و مرغمة ( از باب سمع و فتح ) : كراهت داشت آن را . و رغم انفى لله رغما و رغما و رغما ( از باب فتح و سمع و كرم ) : بكره و ناپسندى حقير و خوار گرديد . و رغم فلان : قادر بر انتصاف نشد فلان . و نيز رغم و رغم و رغم : خاكآلود شدن . و پوست از درخت باز كردن . رغم ( raqm ) و ( reqm ) و ( roqm ) ا . ع . كراهت و ناپسندى . رغم ( raqm ) و ( raqam ) م . ع . رغم انفه رغما و رغما ( از باب سمع ) : خوار و ذليل گرديد . و رغمته رغما ( از باب فتح ) : كردم آن كار را برغم او . رغم ( raqm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - به خاك آلودن بينى . و كارى را بر عكس كردن . و پوست . رغماء ( raqm ' ) ص . ع . شاة رغماء : گوسپندى كه بر كنار بينى آن سپيدى باشد و يا رنگى مخالف رنگ ساير بدن . رغن ( raqn ) م . ع . رغن الى قوله رغنا ( از باب فتح ) : گوش داد بقول او و قبول كرد آن را . و رغن الى الصلح : ميل كرد به صلح . و رغن الرجل : خورد و نوشيد آن مرد در ناز و نعمت . و رغن فى الشيئ : طمع كرد در آن چيز . رغن ( raqanna ) ع . لغة فى لعل . رغنة ( raqnat ) ص . ع . ارض رغنة : زمين سهل و نرم . رغند ( raqand ) ا . پ . بانگ جانوران درنده . رغنگ ( raqang ) ا . پ . كج بين و احول و آنكه يك طرف را مىبيند . رغنى ( raqanni ) و رغننى ( raqannani ) ع . يعنى لعلى و شايد من . رغنين ( raqnin ) ا . پ . شلوار و تنبان و رغين . رغو ( raqovv ) ص . ع . ناقة رغو : ماده شتر بسيار بانگ و فرياد . . رغوان ( raqv n ) ا . ع . لقب مجاشع سمى به لفصاحته . رغوة ( raqvat ) ا . ع . سنگ بزرگ . رغوة ( raqvat ) و ( reqvat ) و ( roqvat ) ا . ع . سرشير و كفك شير . ج : رغى . رغوث ( raqus ) ص . ع . هر مادهء شير دهنده . و قولهم : آكل من برذونة رغوث هى فعول بمعنى مفعولة لانها مرغوثة . رغول ( raqul ) ص . ع . گوسپندى كه شير دهد گوسپند را . و رم رغول : آنكه غنيمت شمرد هر چيز را و بخورد آن را . رغوه ( raqve ) ا . پ . گنجشكى كه سرش سرخ باشد . رغوه ( reqve ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كف هر چيز خواه شير باشد و يا جز آن . رغى ( roq ) ع . ج . رغوة و رغوة و رغوة . رغيب ( raqib ) ص . ع . مرد بسيار خوار و حريص و آزمند . و شتر بسيار شير بسيار نفع . ج : رغاب . و فراخ شكم از مردم و جز آن . و حوض رغيب : حوض فراخ . و سقاء رغيب : مشك فراخ . و فرس رغيب الشحوة : اسب گشاده گام . و واد رغيب : رودبار كلان و فراخ بسيار آب بردار . و سيف رغيب : تيع بسيار آب عريض رخسار . رغيب ( reqqib ) ص . ع . مرد بسيار خوار و حريص و آزمند ( شدد للمبالغة ) . رغيبة ( raqibat ) ا . ع . هر امر مرغوب . و خواسته . و عطاى بسيار . ج : رغائب . و منه ليلة الرغائب و صلوة الرغائب التى يرغب فيهما لما فيها من الثواب العظيم . رغيبة ( raqibat ) ص . ع . فراخ شكم از هر چيزى . رغيد ( raqid ) ص . ع . عيش رغيد : زندگانى فراخ و با آسايش . رغيدا ( raqid ) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - دانهاى در ميان گندم كه بشيرازى هر گويند . رغيداء ( roqayd ' ) ا . ع . رعيداء . مر . رعيداء . رغيدة ( raqidat ) ا . ع . نوعى از آش كه با شير و آرد ترتيب دهند . رغيغة ( raqiqat ) ا . ع . زندگانى نيكو . و آشاميدنى از كفك شير . و آشى كه از شير و آرد جهة زن زاهو ترتيب دهند و به فارسى كاچى گويند .